“มือสั่น” อย่าชะล่าใจ! เช็กลิสต์โรคร้ายที่อาจซ่อนอยู่

อาการมือไม้สั่นขณะตื่นเต้นหรือประหม่าอาจดูเป็นเรื่องปกติที่ใครก็เป็นได้ แต่หากคุณเริ่มสังเกตเห็นว่าอาการสั่นนั้นเกิดขึ้นบ่อยผิดปกติ หรือสั่นแม้ในเวลาที่ไม่ได้รู้สึกกังวล นี่อาจไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยที่ควรมองข้าม เพราะมือสั่นเกิดจากอะไร นั้นมีคำตอบที่หลากหลาย ตั้งแต่พฤติกรรมการใช้ชีวิตไปจนถึงสัญญาณเตือนของโรคทางระบบประสาทที่ร้ายแรง

อาการมือสั่นคืออะไร

อาการมือสั่น (Tremor) คือการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อที่อยู่นอกเหนือการควบคุมของจิตใจ ทำให้เกิดการขยับสั่นเป็นจังหวะสม่ำเสมอในส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะที่มือ ซึ่งเป็นอวัยวะที่ใช้งานบ่อยที่สุด อาการนี้อาจเกิดขึ้นชั่วคราวหรือกลายเป็นอาการเรื้อรังที่ส่งผลกระทบต่อการทำกิจวัตรประจำวัน เช่น การเขียนหนังสือ การทานอาหาร หรือการหยิบจับสิ่งของ

มือสั่นเกิดจากอะไร

คำถามที่ว่า มือสั่นเกิดจากอะไร นั้นสามารถวิเคราะห์สาเหตุเบื้องต้นได้จากพฤติกรรมและภาวะทางร่างกายที่ส่งผลต่อระบบประสาท ดังนี้

• ความเครียดและความวิตกกังวล: เมื่อร่างกายอยู่ในสภาวะตึงเครียด ระบบประสาทจะหลั่งฮอร์โมนกระตุ้นทำให้เกิดการสั่นได้
• สารกระตุ้นจากคาเฟอีน: การดื่มกาแฟหรือเครื่องดื่มชูกำลังมากเกินไปมักส่งผลโดยตรงต่ออาการสั่น
• ภาวะฮอร์โมนผิดปกติ: โดยเฉพาะไทรอยด์เป็นพิษที่ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานหนักเกินไปจนเกิดอาการมือสั่น
• น้ำตาลในเลือดต่ำหรือขาดน้ำ: ภาวะร่างกายขาดความสมดุลของสารอาหารและพลังงานส่งผลต่อการควบคุมกล้ามเนื้อ
• ผลข้างเคียงจากยา: ยาบางประเภทมีผลโดยตรงต่อระบบประสาทส่วนกลาง
• โรคทางระบบประสาท: เช่น โรคพาร์กินสัน หรือโรคสั่นโดยไม่ทราบสาเหตุ (Essential Tremor) ซึ่งต้องได้รับการตรวจที่คลินิกกระดูกและข้อ หรือศูนย์ระบบประสาทเฉพาะทาง

ประเภทของอาการมือสั่น

เพื่อระบุให้ชัดเจนว่า มือสั่นเกิดจากอะไร แพทย์มักจะจำแนกอาการสั่นออกเป็น 2 ประเภทหลักตามลักษณะการเกิด ดังนี้

อาการสั่นขณะอยู่นิ่ง (Resting tremor)

อาการสั่นประเภทนี้จะเกิดขึ้นเมื่อกล้ามเนื้ออยู่ในสภาวะพักผ่อน เช่น ขณะวางมือไว้บนตักเฉย ๆ แต่เมื่อเริ่มขยับมือเพื่อหยิบของ อาการสั่นมักจะลดลงหรือหายไป ภาวะนี้เป็นลักษณะเด่นที่มักพบในผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน ซึ่งสะท้อนถึงความเสื่อมของระบบประสาทส่วนกลางที่ควบคุมการเคลื่อนไหว

อาการสั่นขณะเคลื่อนไหว (Action tremor)

เป็นการสั่นที่เกิดขึ้นเมื่อมีการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้อหรือตั้งใจทำกิจกรรมบางอย่าง เช่น การถือแก้วน้ำ การเขียนหนังสือ หรือการเอื้อมมือไปหยิบของ โดยอาการสั่นจะไม่ปรากฏเมื่อกล้ามเนื้ออยู่นิ่ง ๆ ประเภทนี้พบได้บ่อยในโรคสั่นโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือสภาวะจิตใจที่ถูกกระตุ้น

เช็กลิสต์โรคมือสั่นที่พบบ่อย

การสังเกตลักษณะการสั่นจะช่วยให้เราคาดเดาได้เบื้องต้นว่า มือสั่นเกิดจากอะไร และมีความเสี่ยงต่อโรคใดบ้างที่ซ่อนอยู่ภายในร่างกายของเรา

1. มือสั่นจากโรคสั่นโดยไม่ทราบสาเหตุ (Essential tremor)

จัดว่าเป็นโรคสั่นที่พบได้บ่อยที่สุด มักมีสาเหตุมาจากพันธุกรรม ลักษณะสำคัญคือจะเป็นการสั่นขณะเคลื่อนไหวหรือทำกิจกรรมที่ต้องใช้ความละเอียด เช่น การร้อยเข็มหรือถือช้อน อาการมักเริ่มที่มือและแขน และอาจลามไปยังส่วนอื่น เช่น ศีรษะสั่นหรือเสียงสั่นได้

2. มือสั่นจากโรคพาร์กินสัน (Parkinson’s disease)

ลักษณะการสั่นที่โดดเด่นของพาร์กินสันคือการสั่นขณะอยู่นิ่ง (Resting tremor) บ่อยครั้งมีลักษณะคล้ายการใช้นิ้วปั้นยาลูกกลอน อาการมักเริ่มที่ข้างใดข้างหนึ่งก่อนจะลามไปทั้งสองข้าง ผู้ป่วยจะเริ่มใช้มือไม่คล่องแคล่วเหมือนเก่า เช่น กลัดกระดุมยากขึ้น หรือเขียนตัวหนังสือเล็กลง

3. มือสั่นเมื่อยกมือหรือยกแขนขึ้น (Physiological tremor)

เป็นการสั่นที่พบได้ในคนปกติทั่วไป แต่มักถูกกระตุ้นให้เห็นชัดขึ้นเมื่อมีความเครียด ความเหนื่อยล้า หรือการได้รับคาเฟอีน ลักษณะจะเป็นการสั่นเมื่อเราต้องเกร็งมือให้อยู่ในท่าใดท่าหนึ่ง (Postural tremor) เช่น การเหยียดแขนไปข้างหน้าตรง ๆ ซึ่งมักจะสั่นเพียงเล็กน้อยและหายได้เมื่อปัจจัยกระตุ้นลดลง

4. มือสั่นจากสภาวะจิตใจ (Psychogenic tremor)

อาการมือสั่นชนิดนี้มีรากฐานมาจากสภาวะทางอารมณ์และจิตใจ เช่น ความวิตกกังวลที่รุนแรงหรือภาวะซึมเศร้า ลักษณะการสั่นมักจะไม่แน่นอนและอาจหายไปเองได้เมื่อผู้ป่วยหันไปสนใจกิจกรรมอื่นหรือเมื่อสถานการณ์ที่ตึงเครียดผ่านพ้นไป

แนวทางการรักษาอาการมือสั่น

เมื่อทราบแล้วว่า มือสั่นเกิดจากอะไร การรักษาจะถูกกำหนดตามสาเหตุและความรุนแรงเพื่อคืนคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ผู้ป่วย

การรักษาด้วยการใช้ยา

หากอาการสั่นเริ่มรบกวนการใช้ชีวิต แพทย์อาจพิจารณาใช้ยาเพื่อควบคุมการทำงานของระบบประสาท เช่น ยาลดความดันกลุ่ม Beta-blocker เพื่อลดการสั่นเวลาใช้งาน หรือยาในกลุ่มที่เพิ่มระดับโดพามีนสำหรับผู้ป่วยพาร์กินสันเพื่อให้การเคลื่อนไหวราบรื่นขึ้น

การรักษาด้วยการทำกายภาพบำบัด

การทำกายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญมากในการฟื้นฟูการควบคุมกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะในโรคทางระบบประสาท นักกายภาพจะออกแบบท่าออกกำลังกายเพื่อเพิ่มความมั่นคงของข้อต่อและฝึกความสมดุลของร่างกาย ช่วยให้ผู้ป่วยสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจและลดโอกาสการเกิดอุบัติเหตุ

การรักษาด้วยการทำกิจกรรมบำบัด

เน้นการปรับทักษะการใช้ชีวิตประจำวันให้ง่ายขึ้น แม้จะยังมีอาการสั่นอยู่ เช่น การฝึกเทคนิคการจับช้อนให้มั่นคง การปรับสภาพแวดล้อมในบ้านให้ปลอดภัย รวมถึงการใช้อุปกรณ์ช่วยเดินหรืออุปกรณ์ช่วยหยิบจับ เพื่อให้ผู้ป่วยยังคงพึ่งพาตัวเองได้มากที่สุด

การรักษาด้วยการผ่าตัด (ในกรณีที่จำเป็น)

ในรายที่อาการรุนแรงและรักษาด้วยยาไม่ได้ผล แพทย์อาจใช้การผ่าตัดฝังเครื่องกระตุ้นสมองส่วนลึก (DBS) ซึ่งช่วยส่งสัญญาณไฟฟ้าไปยับยั้งวงจรการสั่นในสมอง หรือการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อทำลายจุดที่ก่อให้เกิดอาการสั่นได้อย่างแม่นยำ

สรุปบทความ 

สรุปได้ว่า มือสั่นเกิดจากอะไร นั้นมีปัจจัยที่ซับซ้อนและไม่ควรนิ่งนอนใจ การตรวจเช็กแต่เนิ่น ๆ จะช่วยให้เราจัดการกับโรคที่ซ่อนอยู่ได้อย่างทันท่วงที หากคุณกำลังมีอาการปวดเข่าเรื้อรัง ไม่อยากผ่าตัด มีข้อเสื่อมจากอายุ หรือใช้งานหนักจนส่งผลต่อการเดิน ลุกนั่งลำบาก บวม หรือลงน้ำหนักไม่ได้ แนะนำให้มาใช้บริการที่ KLOSS Wellness Clinic เราเชี่ยวชาญการดูแลสุขภาพองค์รวม ฟื้นฟูข้อและกระดูกด้วยทีมแพทย์มืออาชีพ เพื่อให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างสมบูรณ์แข็งแรงอีกครั้ง

คำถามที่พบบ่อย

อาการมือสั่น แก้ยังไง

ควรเริ่มจากการสังเกตและงดปัจจัยกระตุ้น เช่น คาเฟอีน หรือจัดการความเครียด หากอาการไม่ดีขึ้นควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาใช้ยาหรือทำกายภาพบำบัดที่เหมาะสม

อาการสั่นเกิดจากอะไรได้บ้าง

เกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่พฤติกรรมส่วนตัว (คาเฟอีน, อดนอน) ภาวะทางร่างกาย (ไทรอยด์, น้ำตาลต่ำ) ไปจนถึงโรคทางระบบประสาทอย่างพาร์กินสัน

ทำไมมือถึงสั่นเวลาตั้งใจ

มักเป็นลักษณะของ “สั่นขณะเคลื่อนไหว” (Action Tremor) ซึ่งอาจเป็นอาการของโรคสั่นไม่ทราบสาเหตุ หรือความเครียดที่ส่งผลต่อการควบคุมกล้ามเนื้ออย่างละเอียด